{"id":9955,"date":"2025-01-15T18:10:36","date_gmt":"2025-01-15T18:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/insights\/sirketler-hukuku-uyusmazliklarinda-tahkim\/"},"modified":"2025-01-15T18:10:36","modified_gmt":"2025-01-15T18:10:36","slug":"sirketler-hukuku-uyusmazliklarinda-tahkim","status":"publish","type":"insight","link":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/insights\/sirketler-hukuku-uyusmazliklarinda-tahkim\/","title":{"rendered":"\u015eirketler Hukuku Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda Tahkim"},"content":{"rendered":"

Esas S\u00f6zle\u015fme, Pay Sahipleri S\u00f6zle\u015fmesi ve Ortak Giri\u015fim S\u00f6zle\u015fmelerindeki Tahkim \u015eartlar\u0131n\u0131n Ge\u00e7erlili\u011fi
\n<\/strong><\/h3>\n

Tahkim,<\/a> devlet yarg\u0131s\u0131na nazaran \u00f6nemli avantajlara sahip olmas\u0131 ve uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclmesine olanak sa\u011flamas\u0131 nedeniyle, son d\u00f6nemde \u00f6zellikle ticari uyu\u015fmazl\u0131klarda s\u0131kl\u0131kla tercih edilmektedir. Bu do\u011frultuda son d\u00f6nemde \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda tahkim se\u00e7imi de art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. S\u00fcre ve h\u0131za ili\u015fkin avantajlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle uzmanl\u0131k gerektiren alanlarda, konular\u0131nda uzman ki\u015filerin hakem olarak se\u00e7ilmesi, yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn esnekli\u011fi ve gizlili\u011fi, hakem kararlar\u0131n\u0131n tarafs\u0131z ve nihai oldu\u011funa duyulan g\u00fcven de, tahkimin giderek daha yayg\u0131n bir uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak benimsenmesinde \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Buna ek olarak, Yabanc\u0131 Hakem Kararlar\u0131n\u0131n Tan\u0131nmas\u0131 ve \u0130cras\u0131 Hakk\u0131ndaki New York S\u00f6zle\u015fmesi<\/a> (\u201cNew York S\u00f6zle\u015fmesi\u201d) sayesinde farkl\u0131 \u00fclkelerde al\u0131nm\u0131\u015f olan hakem kararlar\u0131n\u0131n, s\u00f6zle\u015fmeye taraf olan t\u00fcm \u00fclkelerde tan\u0131ma ve tenfiz kabiliyeti kazanm\u0131\u015f olmas\u0131, uluslararas\u0131 i\u015flemlerde dahi tahkimin tercih edilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tahkimin getirdi\u011fi avantajlar sebebiyle, \u00f6zellikle ticari i\u015flerde i\u015flem taraflar\u0131n\u0131n tahkim tercih etmesi, \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda da tahkim yolunun se\u00e7ilmesine y\u00f6nelik genel bir talep ve beklenti olu\u015fturmaktad\u0131r. Nitekim \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda tahkimin ge\u00e7erli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak se\u00e7ilebilmesi, yerli ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n te\u015fviki a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n

Bu do\u011frultuda, her ne kadar genel olarak \u015firket i\u00e7i uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde tahkim yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n tercih edilmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckse de, \u00f6zellikle sermaye \u015firketleri bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n tahkim yolu ile \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde engeller oldu\u011fu da tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. <\/p>\n

I. \u015eirketler Hukukunu, Sermaye \u015eirketlerini ve Adi Ortakl\u0131klar\u0131 Ay\u0131ran \u00d6zellikler<\/strong><\/h2>\n

\u015eirketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, bor\u00e7lar hukuku s\u00f6zle\u015fmelerinden kaynaklanan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n aksine, sadece ilgili s\u00f6zle\u015fmenin taraflar\u0131n\u0131 de\u011fil, o s\u00f6zle\u015fme ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fileri de kapsamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir sermaye \u015firketinin esas s\u00f6zle\u015fmesi, yaln\u0131zca \u015firketin kurucular\u0131 olan taraflar\u0131 de\u011fil, sonraki pay sahiplerini ve y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerini de ba\u011flamaktad\u0131r. Nitekim, \u015eirketler hukukunun bu yap\u0131s\u0131 sebebiyle \u00f6zellikle sermaye \u015firketlerinin kurucu belgeleri bak\u0131m\u0131ndan, bor\u00e7lar hukukunda yer bulan s\u00f6zle\u015fme serbestisi ilkesi k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f ve daha kat\u0131 kurallar ile emredici h\u00fck\u00fcmlere ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

\u00d6zellikle anonim ve limited \u015firketlerin esas s\u00f6zle\u015fmelerinde, pay sahiplerine b\u0131rak\u0131lan irade \u00f6zerkli\u011finin k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f ve kanunda yer verilen kat\u0131 kural ve \u00e7er\u00e7evelere tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, uygulamada pay sahiplerinin kendi aralar\u0131nda d\u00fczenlemek istedikleri pek \u00e7ok mekanizma ve h\u00fckm\u00fc \u015firket ortakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131ndaki bor\u00e7lar hukuku s\u00f6zle\u015fmeleri ile d\u00fczenlemelerine sebebiyet vermi\u015ftir. Bu sebeple, genellikle taraflar, tahkim \u015fartlar\u0131na \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmeleri yerine pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi, ortak giri\u015fim s\u00f6zle\u015fmesi veya hisse sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinde yer vermektedir. Fakat bu, bir sermaye \u015firketinin esas s\u00f6zle\u015fmesine eklenecek olan tahkim \u015fart\u0131n\u0131n ge\u00e7ersiz oldu\u011fu anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. <\/p>\n

Sermaye \u015firketleri ile adi ortakl\u0131k ve ortak giri\u015fimlerin farkl\u0131 nitelikleri haiz olmas\u0131 ve farkl\u0131 kanunlara tabi olmas\u0131, bunlara ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fmeler olan esas s\u00f6zle\u015fme, pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi, ortak giri\u015fim s\u00f6zle\u015fmesi ve hisse sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinin ise \u00f6zellikle s\u00f6zle\u015fme serbestisi, taraf iradeleri ve etkilenen menfaat \u00e7evrelerinin farkl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, her birindeki tahkim \u015fart\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011finin ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi gerekmektedir. <\/p>\n

II. Tahkimin Hukuki Niteli\u011fi ve Tahkime Elveri\u015flilik<\/h2>\n

T\u00fcrk hukukunda tahkim, i\u00e7erdi\u011fi yabanc\u0131l\u0131k unsuruna g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermek \u00fczere, iki farkl\u0131 kanununda d\u00fczenlenmektedir. Buna g\u00f6re, yabanc\u0131l\u0131k unsuru i\u00e7ermeyen ve tahkim yerinin T\u00fcrkiye olarak belirlendi\u011fi tahkim yarg\u0131lamalar\u0131 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununa (HMK) tabidir. Yabanc\u0131l\u0131k unsuru ta\u015f\u0131yan ve tahkim yerinin T\u00fcrkiye olarak belirlendi\u011fi tahkim yarg\u0131lamalar\u0131 ise 4686 Say\u0131l\u0131 Milletleraras\u0131 Tahkim Kanununa (MTK) tabi olacakt\u0131r.<\/p>\n

Her ne kadar yabanc\u0131l\u0131k unsurunun varl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re iki farkl\u0131 kanun uygulama alan\u0131 bulacak olsa da, her iki kanunda da iki taraf\u0131n iradesine tabi olmayan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n tahkime elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131 emredici hukuk kurallar\u0131 ile h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. MTK 1\/4 maddesi \u201c\u2026 T\u00fcrkiye\u2019de bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar \u00fczerindeki ayni haklara ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131klar ile iki taraf\u0131nda iradelerine tabi olmayan uyu\u015fmazl\u0131klarda uygulanmaz\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc yer vermi\u015f, HMK 408 ise \u201cTa\u015f\u0131nmaz mallar \u00fczerindeki ayni haklardan veya iki taraf\u0131n iradelerine tabi olmayan i\u015flerden kaynaklanan\u201d uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n tahkime elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131na esas te\u015fkil eden hukuki belgelerde (esas s\u00f6zle\u015fme, pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi, ortak giri\u015fim s\u00f6zle\u015fmesi, hisse sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi vs.) yer alan tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi de\u011ferlendirilirken, s\u00f6z konusu belgelerin dayanak te\u015fkil etti\u011fi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n iki taraf\u0131n iradesine tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekir. <\/p>\n

Zira Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n tahkime elveri\u015fli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesindeki temel \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn, taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131k konusunda serbest\u00e7e tasarruf edip edemeyece\u011fi oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmaktad\u0131r(buna ili\u015fkin \u00f6rnek karar i\u00e7in: Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi 2011\/13485E. 2012\/19915K.<\/em>).<\/p>\n

III. \u015eirketler Hukuku Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda Tahkime Elveri\u015flili\u011finin De\u011ferlendirilmesi <\/strong><\/h2>\n

\u015eirketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131na esas te\u015fkil eden hukuki belgelerin nitelikleri ve hukuki konumlar\u0131 gere\u011fi, her bir belge bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 inceleme yapmak ve tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011finin ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi gerekecektir. Zira pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi gibi baz\u0131 belge ve s\u00f6zle\u015fmeler, 6098 Say\u0131l\u0131 Bor\u00e7lar Kanununa (\u201cBK\u201d) ve dolay\u0131s\u0131yla geni\u015f bir s\u00f6zle\u015fmese serbestisine tabi oldu\u011fundan, tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan daha geni\u015f bir hareket alan\u0131na sahipken, 6102 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu (\u201cTTK\u201d) ve onun s\u00f6zle\u015fme serbestisini k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 yap\u0131s\u0131na tabi olan \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmelerinde ise tam tersi bir durum ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n

a. Sermaye \u015eirketlerinin Ana S\u00f6zle\u015fmeleri<\/strong><\/h3>\n

Yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi \u00fczere, \u015firketlerin esas s\u00f6zle\u015fmeleri TTK\u2019n\u0131n emredici h\u00fck\u00fcmlerine tabi olmas\u0131 sebebiyle BK\u2019ya tabi olan di\u011fer s\u00f6zle\u015fmelerden ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bu ayr\u0131m\u0131n temel sebebi, \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmelerinin, ilgili \u015firketin kurulmas\u0131 ve t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kazanmas\u0131ndan itibaren, di\u011fer s\u00f6zle\u015fmelere nazaran \u00e7ok daha geni\u015f bir etki alan\u0131na sahip olmas\u0131d\u0131r. Zira bir \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesi, sadece kendisine taraf olan \u015firket kurucular\u0131n\u0131 de\u011fil, \u015firket t\u00fczel ki\u015fili\u011fini, y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 ve \u015firkete daha sonradan kat\u0131lacak olan yeni hissedarlar\u0131 da ba\u011flayacakt\u0131r. Bu sebeple, \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmelerinde taraflara tan\u0131nm\u0131\u015f olan irade \u00f6zerli\u011fi ve s\u00f6zle\u015fme serbestisi, bor\u00e7lar hukuku s\u00f6zle\u015fmelerine k\u0131yasla \u00e7ok daha s\u0131n\u0131rl\u0131 ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131d\u0131r. <\/p>\n

Nitekim TTK m. 340, \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmelerinin TTK\u2019da belirtilen h\u00fck\u00fcmlerden ancak Kanunda buna a\u00e7\u0131k\u00e7a izin verilmi\u015fse sapabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlemi\u015f ve emredici h\u00fck\u00fcmler ilkesini benimsemi\u015ftir. Bununla birlikte belirtilmelidir ki, TTK\u2019da esas s\u00f6zle\u015fmelerde tahkim \u015fart\u0131n\u0131n d\u00fczenlenebilmesine ili\u015fkin olumlu veya olumsuz herhangi bir h\u00fck\u00fcm veya kural \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Herhangi bir d\u00fczenlemenin ve kural\u0131n yoklu\u011funda, esas s\u00f6zle\u015fmeye tahkim \u015fart\u0131 eklenmesinin TTK m. 340\u2019a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmeyece\u011fi ve bu sebeple esas s\u00f6zle\u015fmelerde tahkim \u015fart\u0131na yer verilebilece\u011fi sonucuna varmak gerekir. <\/p>\n

Fakat esas s\u00f6zle\u015fmeye tahkim \u015fart\u0131n\u0131n eklenebilece\u011finin kabul\u00fc, bu tahkim \u015fart\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u015firket uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmemektedir. Nitekim, \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan tek bak\u0131lmas\u0131 gereken kural TTK m. 340\u2019ta d\u00fczenlenen emredici h\u00fck\u00fcmler ilkesi olmay\u0131p, \u00f6zellikle anonim \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan tek bor\u00e7 ilkesini d\u00fczenleyen TTK m. 480 gibi di\u011fer h\u00fck\u00fcm ve kurallar\u0131n da de\u011ferlendirilmesi ve tahkim \u015fart\u0131n\u0131n bunlar\u0131 ihlal etmeyecek \u015fekilde kurgulanmas\u0131 gerekmektedir. Bu kapsamda temelde tahkim \u015fart\u0131n\u0131n ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131 \u015firket i\u00e7i uyu\u015fmazl\u0131klardan baz\u0131lar\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n

    \n
  1. \u015eirket Organ Kararlar\u0131n\u0131n H\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc<\/em><\/li>\n
  2. Genel Kurul Kararlar\u0131n\u0131n \u0130ptali<\/em><\/li>\n
  3. Y\u00f6netim Kurulu Kararlar\u0131n\u0131n Ge\u00e7ersizli\u011fi<\/em><\/li>\n
  4. \u015eirketin Hakl\u0131 Sebeple Feshi<\/em><\/li>\n
  5. Ortakl\u0131ktan \u00c7\u0131kartma<\/em><\/li>\n
  6. Pay Sahiplerinin Dava Haklar\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

    b. Pay Sahipleri S\u00f6zle\u015fmeleri (Hissedarlar S\u00f6zle\u015fmesi \u2013 SHA)<\/strong><\/h3>\n

    Baz\u0131 durumlarda \u015firket pay sahipleri, TTK\u2019n\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu k\u0131s\u0131tlamalardan ka\u00e7\u0131nmak ve kendi i\u00e7 ili\u015fkilerini daha serbest\u00e7e d\u00fczenleyebilme ad\u0131na, BK kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilecek olan pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi imzalamay\u0131 tercih edebilir. Pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmeleri, bir \u015firketin hissedarlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ya da tamam\u0131 aras\u0131nda, bor\u00e7lar hukuku kapsam\u0131nda ve s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi do\u011frultusunda imzalanan hukuki metinlerdir. Bu metinler, pay sahiplerinin \u015firket i\u00e7indeki hisselerine ili\u015fkin kullan\u0131m bi\u00e7imlerini belirlerken, taraflar aras\u0131nda yerine getirilmesi veya ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken edimleri ortaya koyar.<\/p>\n

    Pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinin nitelikleri gere\u011fi \u015firket pay sahiplerince, birbirlerine kar\u015f\u0131 pay sahipli\u011finden do\u011fan ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak \u00fcstlendikleri hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri d\u00fczenledikleri s\u00f6zle\u015fmeler olmas\u0131 sebebiyle, bu tip s\u00f6zle\u015fmelerden do\u011facak olan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n iki taraf\u0131n iradesine tabi olan uyu\u015fmazl\u0131klar olaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesizdir. Bu do\u011frultuda, pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinden do\u011facak olan uyu\u015fmazl\u0131klar HMK m. 408 ve MTK m. 1\/4\u2019te yer alan \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131ndan, tahkime elveri\u015fli olarak de\u011ferlendirilmelidir. Nitekim Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131 da pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinin tahkime elveri\u015fli oldu\u011fu ve bu s\u00f6zle\u015fmelere eklenecek olan tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n, di\u011fer ge\u00e7erlilik \u015fartlar\u0131n\u0131 da haiz olmas\u0131 ko\u015fuluyla, ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n

    c.\tPay Sahipleri S\u00f6zle\u015fmesinde Tahkim \u015eart\u0131n\u0131n Esas S\u00f6zle\u015fmeye Etkisi<\/strong><\/h3>\n

    Her ne kadar pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinin tahkime elveri\u015fli oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131z olsa da, pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinde yer alan tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n, \u015firketler hukuku d\u00fczlemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir sonu\u00e7 do\u011furup do\u011furmayaca\u011f\u0131, yani \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli say\u0131l\u0131p say\u0131lmayaca\u011f\u0131 ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir. Nitekim pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerinde tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n, tahkim \u015fart\u0131na taraf olmaya \u015firket t\u00fczel ki\u015fili\u011fini ba\u011flamayaca\u011f\u0131 ve \u015firketler hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin doktrinde g\u00f6r\u00fc\u015f olsa da, son d\u00f6nemde verilen B\u00f6lge Adliye Mahakemesi (BAM) kararlar\u0131nda bunun aksi y\u00f6n\u00fcnde karar ve sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n

    TTK’n\u0131n 14\/630. maddesi uyar\u0131nca limited \u015firket y\u00f6neticisinin y\u00f6netim ve temsil hakk\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Yak\u0131n tarihli bir davada, \u0130stanbul BAM 2. HD verdi\u011fi kararda (\u0130stanbul BAM, XNUMX. HD., E. XNUMX\/XNUMX K. XNUMX\/XNUMX T. XNUMX) tamamen farkl\u0131 bir de\u011ferlendirme yapm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu davada, dava d\u0131\u015f\u0131 olan ve iki ortakl\u0131 olan Limited \u015eirketin her iki orta\u011f\u0131, \u015firketin kurulu\u015fu \u00f6ncesinde bir hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesini imzalayarak \u015firketin faaliyetleri ve y\u00f6netimi ile ilgili olarak taraflar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini belirlemi\u015f, bu s\u00f6zle\u015fmede tahkim \u015fart\u0131na yer vermi\u015f ve a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015firketle ilgili olarak iki taraf aras\u0131nda \u00e7\u0131kacak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n hakemde \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

    Mahkeme, bu \u00f6n kabuller \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, \u015firketin y\u00f6netimi konusunun a\u00e7\u0131k\u00e7a hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesinin konusu oldu\u011funu ve bu nedenle \u015firket m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn azli talebinin hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesindeki tahkim ko\u015fulunun kapsam\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir. Mahkeme bu de\u011ferlendirmesini bir ad\u0131m ileriye g\u00f6t\u00fcrerek, kurulu\u015ftan \u00f6nce t\u00fcm pay sahipleri taraf\u0131ndan imzalanan pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesindeki tahkim \u015fart\u0131n\u0131n sonradan kurulacak \u015firketin esas s\u00f6zle\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan da ba\u011flay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir. Mahkeme karar\u0131n\u0131n ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015fu \u015fekildedir: <\/p>\n

    \u201cTahkim \u015fart\u0131n\u0131n mutlaka \u015firket ana s\u00f6zle\u015fmesinde yer almas\u0131 gerekmez. \u015eirketin kurulu\u015fundan \u00f6nce taraflar aras\u0131nda ortakl\u0131\u011f\u0131n esas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen bir hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lmas\u0131 halinde, bu s\u00f6zle\u015fmeye de ortaklar aras\u0131nda \u00e7\u0131kacak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n, tahkim yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesine ili\u015fkin bir h\u00fck\u00fcm konabilir. Bu h\u00fckm\u00fcn ge\u00e7erli olmas\u0131 i\u00e7in, sonradan d\u00fczenlenecek \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesine de ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn eklenmesi zorunlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r\u201d. <\/em><\/p>\n

    Mahkeme, ayn\u0131 karar\u0131nda genel kurul kararlar\u0131n\u0131n iptalinin tahkime elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 karara ba\u011flayan Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131na da de\u011finmi\u015f ve \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapm\u0131\u015ft\u0131r: <\/p>\n

    Yarg\u0131tay 11. HD’nin yukar\u0131da an\u0131lan 2011\/13485 E- 2012\/19915 K say\u0131l\u0131, 05.12.2012 tarihli karar\u0131nda, \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmelerinde yer alan tahkim ko\u015funun ge\u00e7ersiz oldu\u011funu ve bunun sonucu olarak \u015firket genel kurul karar\u0131n\u0131n iptali davas\u0131n\u0131n hakemde g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fine h\u00fckmetmi\u015f ise de bu karar, 6762 say\u0131l\u0131 TTK (eTTK) y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte iken ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan bir uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkindir. <\/em><\/p>\n

    “Nitekim, kanun koyucunun, \u015firket uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n tahkime elveri\u015fli oldu\u011funa dair iradesini, 6102 say\u0131l\u0131 TTK’n\u0131n 561. madde gerek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. An\u0131lan madde \u015firket kurucular\u0131, y\u00f6neticileri, denet\u00e7ileri ve tasfiye memurlar\u0131 aleyhine a\u00e7\u0131lacak sorumluluk davalarda yetkiyi d\u00fczenleyen bir madde olup, gerek\u00e7esinde, 6762 say\u0131l\u0131 Kanunun 309. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z bir h\u00fck\u00fcm haline getirilmi\u015ftir\u201d <\/em><\/p>\n

    Bu de\u011ferlendirmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle genel kurul kararlar\u0131n\u0131n iptalinin tahkime elveri\u015flili\u011fi hususunda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi ve pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmelerine eklenen tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n belirli \u015fartlar dahilinde \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erlili\u011fine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00f6nemlidir. Hen\u00fcz bu konularda Yarg\u0131tay nezdinde emsal karar bulunmamaktad\u0131r. <\/p>\n

    d. Pay Sat\u0131m S\u00f6zle\u015fmeleri<\/strong><\/h3>\n

    Paylar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin olarak taraflar aras\u0131nda imzalanacak olan pay sat\u0131m veya devir s\u00f6zle\u015fmelerinin, HMK 408 ve MTK 1\/4 h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda iki taraf\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131 i\u015flem olarak de\u011ferlendirilece\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Nitekim Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda da, taraflar aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f olan hisse devir s\u00f6zle\u015fmi\u015flerinde usul\u00fcne uygun \u015fekilde bir tahkim \u015fart\u0131na yer verilmi\u015f olmas\u0131 halinde, \u015firket hisse al\u0131m-sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinin kamu d\u00fczeni ile ilgili bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile s\u00f6zle\u015fmede yer alan tahkim \u015fartlar\u0131 ge\u00e7erli kabul edilmektedir. <\/p>\n

    Ancak, bu noktada \u00f6nemle belirtilmelidir ki, pay sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerine eklenecek olan tahkim \u015fartlar\u0131 ve bu \u015fartlara istinaden yap\u0131lacak olan tahkim yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda verilecek olan hakem kararlar\u0131, yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fme taraflar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu hakem kararlar\u0131n\u0131n, paylar\u0131 sat\u0131lan ve devredilen \u015firketin t\u00fczel ki\u015fili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. <\/p>\n

    e. Adi Ortakl\u0131k S\u00f6zle\u015fmelerinde Tahkim <\/strong><\/h3>\n

    T\u00fcrk hukukunda adi ortakl\u0131klar, TBK 620. Maddesi uyar\u0131nca iki veya daha fazla ki\u015finin emeklerini ve mallar\u0131n\u0131 ortak bir amaca eri\u015fmek \u00fczere birle\u015ftirmeyi \u00fcstlendikleri s\u00f6zle\u015fmeler olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, mevzuatta a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme olmamakla birlikte, \u201cJoint Venture\u201d s\u00f6zle\u015fmeleri de adi ortakl\u0131k niteli\u011finde s\u00f6zle\u015fmeler olarak de\u011ferlendirilmektedir. <\/p>\n

    Adi ortakl\u0131klar\u0131n, taraflar\u0131n irade \u00f6zerklikleri \u00e7er\u00e7evesinde kuruldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim adi ortakl\u0131k s\u00f6zle\u015fmeleri, sermaye \u015firketlerinin esas s\u00f6zle\u015fmelerine getirilmi\u015f olan irade k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n aksine, taraflar\u0131n serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi nitelikte olup, s\u00f6zle\u015fme serbestisi ilkesine tabidir. Dolay\u0131s\u0131yla, adi ortakl\u0131k s\u00f6zle\u015fmelerinde tahkim \u015fart\u0131 eklenmesi ve bu do\u011frultuda \u00e7\u0131kacak olan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n tahkim yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinin \u00f6n\u00fcnde herhangi bir engel bulunmamaktad\u0131r. <\/p>\n

    IV. Sonu\u00e7<\/h2>\n

    Tahkim, \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda giderek daha fazla tercih edilen bir \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemi haline gelmi\u015ftir. Bununla birlikte, tahkimin uygulanabilirli\u011fi ve etkinli\u011fi, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n niteli\u011fine, taraflar aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmelerin t\u00fcr\u00fcne ve ilgili mevzuatta yer alan d\u00fczenlemelere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Esas s\u00f6zle\u015fmeler, pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmeleri, ortak giri\u015fim anla\u015fmalar\u0131 ve pay devir s\u00f6zle\u015fmeleri gibi farkl\u0131 s\u00f6zle\u015fme t\u00fcrlerinde tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi, hem s\u00f6zle\u015fmenin dayand\u0131\u011f\u0131 hukuki \u00e7er\u00e7eveye hem de uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n taraflar\u0131n iradesine tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir. Bu durum, her bir uyu\u015fmazl\u0131k t\u00fcr\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 bir hukuki de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi ve uygulanabilirli\u011fi ile ilgili doktrinsel tart\u0131\u015fmalar ve yarg\u0131 kararlar\u0131, bu alan\u0131n dinamik bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00d6zellikle Yarg\u0131tay ve B\u00f6lge Adliye Mahkemelerinin \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131na ili\u015fkin verdi\u011fi kararlar, tahkimin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve uygulama alanlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak yeniden \u015fekillendirmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te, taraflar\u0131n tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmas\u0131, hukuki belgelerinde tahkime elveri\u015fli olmayan konular\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmas\u0131 ve tahkim mekanizmas\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde kullanabilmesi i\u00e7in dikkatli bir planlama yapmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak, tahkim yolunun avantajlar\u0131ndan yararlanmak ve \u015firketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zmek isteyen taraflar\u0131n, yaln\u0131zca tahkimin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 esneklik ve h\u0131z gibi faydalara odaklanmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda hukuki belgelerindeki tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 ve ge\u00e7erlili\u011fini dikkatle ele almalar\u0131 gerekmektedir. Bu, taraflar i\u00e7in yaln\u0131zca uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ticari ili\u015fkilerinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da kritik bir rol oynayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u015eirketler hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi. Farkl\u0131 niteli\u011fi haiz \u015firketler hukuku s\u00f6zle\u015fmelerinde tahkim \u015fartlar\u0131 ve tahkime elveri\u015flilik.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7208,"template":"","insight_category":[],"insight_topic":[],"class_list":["post-9955","insight","type-insight","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/insight\/9955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/insight"}],"about":[{"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/insight"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/insight\/9955\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"insight_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/insight_category?post=9955"},{"taxonomy":"insight_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/asy9.webcozumleri.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/insight_topic?post=9955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}